Lukrecja – właściwości lecznicze, zastosowanie i przeciwwskazania
Co to jest lukrecja?
Lukrecja gładka to wieloletnia roślina, która potocznie jest nazywana słodkim drzewem. Ma wzniesione, ulistnione łodygi, które osiągają do 1,5 m wysokości. Jej liście przypominają nieco liście akacji. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Lukrecja – kwiaty ma motylkowate, tworzą one groniaste kwiatostany w kolorze bladofioletowym. Owocem lukrecji jest czerwonobrązowy strąk zawierający 3-5 nasion. Jej korzeń ma charakterystyczny smak.
Lukrecja – zioło
Surowcem zielarskim pozyskiwanym z lukrecji jest jej korzeń wraz z rozłogami. Wybiera się grube egzemplarze, te cieńsze wykorzystuje się jako sadzonki. Korzenie pozyskuje się późną jesienią lub wczesną wiosną. Wykopuje się je specjalnymi widłami lub łopatkami – najczęściej z głębokości od 20 do 40 cm. Następnie oczyszcza się korzenie z ziemi i części naziemnej. Aby poprawić jakość surowca, płytko usuwa się wierzchnią warstwę korzeni. Tak przygotowany korzeń płucze się i umieszcza w suszarni ustawionej na 32°C. Odpowiednio zebrane i ususzone korzenie lukrecji mają słodki, lekko palący smak oraz żółtawe wnętrze i brązowawą warstwę zewnętrzną.
Jakie substancje czynne ma korzeń lukrecji?
W korzeniu lukrecji znajdują się m.in. saponiny triterpenowe i glicyryzyna, które odpowiadają za jej słodki smak. W surowcu znajdują się również liczne flawonoidy, hydroksykumaryny, fitosterole, aminokwasy, betaina, cholina, żywice, olejki eteryczne i sole mineralne. Roślina zawiera również witaminy z grupy B, C i E.
Lukrecja – działanie
Korzeń lukrecji był używany w celach leczniczych już w starożytności. W ziołolecznictwie jest stosowany z uwagi na jego właściwości wykrztuśne, dlatego wchodzi w skład preparatów na kaszel. W tradycyjnym ziołolecznictwie przypisuje się jej także działanie przeciwzapalne, rozkurczające, przeciwkaszlowe i osłaniające błony śluzowe. Wymienia się również jej możliwe właściwości moczopędne i wspierające odporność, jednak te zastosowania wymagają dalszych badań.
Lukrecja – na co pomaga?
Lukrecja jest tradycyjnie stosowana przy kaszlu, bólu gardła i dolegliwościach żołądkowych. Zawarte w jej korzeniu substancje mogą ułatwiać odkrztuszanie wydzieliny, łagodzić podrażnienia i wykazywać właściwości przeciwzapalne. Nie wszystkie te działania zostały jednak wystarczająco potwierdzone w badaniach naukowych.
Lukrecja na kaszel
Lukrecja ze względu na swoje właściwości wykrztuśne jest tradycyjnie stosowana przy kaszlu towarzyszącym przeziębieniu. Saponiny triterpenowe, w tym glicyryzyna mogą ułatwić odkrztuszenie zalegającej wydzieliny i wspierać oczyszczanie górnych dróg oddechowych. Warto jednak pamiętać, że działanie lukrecji opiera się na tradycyjnym stosowaniu i nie zastąpi leków zaleconych przez lekarza. Więcej na temat leczenia kaszlu można przeczytać w naszym innym artykule – Jak powstrzymać kaszel.
Lukrecja na gardło
Przy bólu gardła pomocne mogą okazać się substancje śluzowe zawarte w korzeniu lukrecji, które mogą działać osłaniająco na błonę śluzową i łagodzić podrażnienia. Trzeba jednak pamiętać, że takie zastosowanie lukrecji opiera się głównie na tradycji zielarskiej i nie jest poparte wystarczającymi dowodami naukowymi.
Lukrecja na żołądek
Wykorzystuje się ją również do łagodzenia dolegliwości trawiennych, takich jak niestrawność czy uczucie pieczenia w żołądku. Niektóre badania sugerują, że wybrane preparaty zawierające lukrecję mogą być pomocne przy dolegliwościach żołądkowych, jednak nie ma wystarczających dowodów potwierdzających ich skuteczność w leczeniu choroby wrzodowej i stanów zapalnych przewodu pokarmowego.
Lukrecja na refluks
Preparaty z lukrecji mogą być stosowane pomocniczo w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego, jednak nie zastąpią terapii zaleconej przez lekarza. Warto przy tym pamiętać, że choć lukrecja jest tradycyjnie stosowana w takich dolegliwościach, nadal brakuje wystarczającej liczby badań klinicznych, które potwierdzałyby jej skuteczność.
Lukrecja na wątrobę
Niektóre substancje pochodzące z lukrecji były także badane i wykorzystywane w leczeniu chorób wątroby, zwłaszcza w Azji. Na ten moment nie ma jednak wystarczających dowodów naukowych, aby uznać samą lukrecję za skuteczny środek w leczeniu tych chorób.
Napar z lukrecji – przepis
Jak złagodzić ból gardła domowymi sposobami? Wspomagająco można przygotować napar z korzenia lukrecji, który dzięki śluzom może działać osłaniająco na błony śluzowe podczas bólu gardła, chrypki i kaszlu. Jeśli po kilku dniach stosowania naparu nasz stan się nie poprawi lub ulegnie pogorszeniu, należy skonsultować się z lekarzem.
Składniki:
- 1 łyżeczka rozdrobnionych korzeni lukrecji
- 1 szklanka wrzątku
Przygotowanie:
- Do filiżanki wsypmy rozdrobiony korzeń lukrecji i zalejmy go wrzątkiem.
- Całość przykryjmy spodkiem i odstawmy na 10 minut do zaparzenia.
- Po tym czasie przecedźmy napój i pijmy go zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza.
Lukrecja w ciąży – czy można stosować?
Nie zaleca się stosowania lukrecji w ciąży. Badania prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Helsińskiego sugerują, że spożywanie dużych ilości lukrecji w ciąży może wiązać się z ryzykiem przedwczesnego porodu oraz niekorzystnie wpływać na rozwój dziecka. Zawarta w korzeniu lukrecji glicyryzyna może również podnosić ciśnienie krwi i obniżać poziom potasu. Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa nie zaleca się stosowania preparatów z lukrecji także podczas karmienia piersią.
Lukrecja – przeciwwskazania
Stosowanie produktów z lukrecją nie jest wskazane dla osób, które są na nią uczulone lub zmagają się z nadciśnieniem tętniczym oraz niewydolnością nerek. Kolejnym przeciwwskazaniem jest niski poziom potasu we krwi, ponieważ lukrecja może dodatkowo go obniżać. Ostrożność powinny zachować również osoby przyjmujące niektóre leki, zwłaszcza moczopędne, nasercowe i kortykosteroidy, ponieważ lukrecja może wchodzić z nimi w interakcje.
Nie należy też łączyć kilku produktów zawierających lukrecję, ponieważ może to zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
Źródła:
„A new study confirms: pregnant women should avoid liquorice”, University of Helsinki, https://www.helsinki.fi/en/news/healthier-world/new-study-confirms-pregnant-women-should-avoid-liquorice, dostęp dn. 14.10.2026 r.
D. Fontaine, „Can You Use Deglycyrrhizinated Licorice (DGL) to Treat Acid Reflux?”, Healthline, https://www.healthline.com/health/digestive-health/dgl-for-acid-reflux, dostęp dn. 14.10.2026 r.
„European Union herbal monograph on Glycyrrhiza glabra L.; Glycyrrhiza inflata Bat.; Glycyrrhiza uralensis Fisch”, European Medicines Agency, final-european-union-herbal-monograph-glycyrrhiza-glabra-l-glycyrrhiza-inflata-bat-glycyrrhiza-uralensis-fisch-radix-revision-1_en.pdf, dostęp dn. 14.10.2026 r.
J. Kozłowski, T. Wielgosz, J. Cis, „Zioła z apteki natury. Polskie zioła dla zdrowia i urody”, Wydaw. Publicat S.A., 2013 r., str. 99.
M. E. Senderski, „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”, Wydaw. Mateusz E. Senderski, Wydanie III, Podkowa Leśna 2017 r., str. 392-395.
„Licorice Root”, NIH, https://www.nccih.nih.gov/health/licorice-root?utm_source=chatgpt.com, dostęp dn. 14.10.2026 r.
• syropy na kaszel mokry • tabletki na kaszel mokry • jaki syrop na kaszel • preparaty na trawienie • rodzaje nadciśnienia tętniczego
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
