Szczepienie na tężec – co ile lat należy je powtarzać?
Szczepienie na tężec – co ile lat należy przyjmować dawkę przypominającą?
W teorii ostatnią obowiązkową dawkę szczepionki przeciwko tężcowi otrzymujemy w wieku 19 lat. Dawki przypominające powinniśmy przyjmować co 10 lat, czyli przy regularnym schemacie kolejne szczepienia przypadają na wiek 29, 39, 49, 59 lat i tak dalej. Jednak w dorosłym życiu bywają różne sytuacje, które mogą „zaburzyć” cykl szczepień.
Po zranieniu decyzję o dawce przypominającej podejmuje lekarz. Bierze pod uwagę rodzaj rany, czas od ostatniego szczepienia i historię szczepień pacjenta. W uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza przy „brudnych” ranach, medyk może podać dawkę przypominającą od razu, nie czekając na upływ pełnych 10 lat od ostatniego szczepienia. Termin kolejnej dawki warto ustalić z lekarzem, zwłaszcza jeśli dotychczasowy schemat szczepień był nieregularny lub nie znamy swojej historii szczepień.
Dlaczego szczepienie przeciw tężcowi trzeba powtarzać?
Szczepienie przeciw tężcowi nie daje odporności na całe życie. Z czasem poziom przeciwciał rzeciw toksynie tężcowej we krwi naturalnie spada, dlatego potrzebne są dawki przypominające, które ponownie pobudzają układ immunologiczny. Co ważne, przebycie tężca nie zapewnia odporności przed ponownym zachorowaniem.
Szczepienie na tężec – w jakim wieku?
Według polskiego schematu szczepień szczepienie na tężec jest obowiązkowe u dzieci i młodzieży do 19. roku życia. Pierwszą dawkę dzieci przyjmują jako niemowlęta, a cały schemat szczepienia podstawowego obejmuje 4 dawki podawane do 2. roku życia. Dawki przypominające są podawane w 6., 14. i 19. roku życia. Portal szczepienia.info informuje, że „ostatni przypadek tężca noworodków zarejestrowano w 1983 roku. Wśród chorych obecnie dominują dorośli w wieku ponad 60 lat, od dawna nieszczepieni.”
Szczepienie na tężec u dorosłych – schemat
Zaleca się, aby osoby dorosłe co 10 lat ponownie szczepiły się przeciw tężcowi – w ramach dawek rzypominających. Szczepienie dla dzieci i młodzieży jest bezpłatne. Natomiast u osób dorosłych dawki przypominające zwykle są szczepieniami zalecanymi i odpłatnymi. Na rynku są dostępne szczepionki przeciw tężcowi oraz szczepionki skojarzone, np. przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.
Szczepienie na tężec po zranieniu – czy jest konieczne?
Szczepienie przeciw tężcowi po zranieniu nie zawsze jest konieczne – po skaleczeniu się najlepiej skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy potrzebna jest profilaktyka przeciwtężcowa. Ryzyko zakażenia tężcem wzrasta szczególnie wtedy, gdy rana jest głęboka, zabrudzona ziemią, kurzem lub odchodami zwierząt. Przetrwalniki bakterii wywołujących tężec występują naturalnie w środowisku, np. w glebie, kurzu czy przewodzie pokarmowym zwierząt, dlatego dawki przypominające są tak istotne. Aktualnie wśród chorych przeważają osoby po 60. roku życia, które od dawna nie szczepiły się przeciwko tężcowi.
Jakie są objawy tężca i kiedy się ujawniają?
Do objawów tężca zaliczamy m.in.:
- trudności z przełykaniem
- sztywność karku lub mięśni
- bezsenność
- pocenie się
- bóle głowy
- zaczerwienienie twarzy
- wzmożone napięcie i bolesne skurcze mięśni
- zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi
Objawy pojawiają się zwykle od 3 dni do 3
tygodni od zakażenia, średnio po około 8 dniach.
Jakie są powikłania?
Tężec jest ciężką chorobą, która może prowadzić do groźnych powikłań. Wśród nich należy wymienić:
- zapalenie płuc
- krwiaki wewnątrzmięśniowe
- zapalenie mięśnia sercowego
- złamania kręgów
W ciężkich przypadkach tężec może prowadzić nawet do zgonu.
Źródła:
„Co to jest tężec i do czego prowadzi”, Pacjent Gov, https://pacjent.gov.pl/co-jest-tezec-i-do-czego-prowadzi, dostęp dn. 24.08.2026 r.
K. Gierlicka, „Co musisz wiedzieć na temat szczepienia przeciw tężcowi?”, Tropical Med, https://tropicalmed.pl/szczepienia/tezec, dostęp dn. 24.08.2026 r.
M. Rozwadowski, „Szczepienie przeciwko tężcowi – wskazania, liczba dawek, skuteczność. Jak się przygotować do szczepienia?”, Zdrowie PZU, https://zdrowie.pzu.pl/poradnik-o-zdrowiu/szczegoly/szczepienie-przeciwko-tezcowi-wskazania-liczba-dawek-skutecznosc-przygotowanie, dostęp dn. 24.08.2026 r.
„Szczepionka przeciw tężcowi”, Szczepienia Info, https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/tezec/, dostęp dn. 24.08.2026 r.
• bóle mięśniowe • czy katar jest przeciwwskazaniem do szczepienia • wszystko o szczepieniach • szczepienia na grypę • szczepienia na gruźlicę
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
