Czy tomografia komputerowa jest bezpieczna?
Tomografia komputerowa jest bezpieczna dla osób bez przeciwwskazań do jego wykonania i w uzasadnionych przypadkach. Nie jest jednak całkowicie obojętne, bo wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. Ponadto, istnieją poważne wykluczenia uniemożliwiające poddanie się mu.
O ile zdjęcie rentgenowskie pokazuje obserwowane tkanki w obrazie płaskim, tomografia daje pełniejszy obraz. Aparat wykonuje zdjęcia z wielu stron, które łączy w jeden zintegrowane ujęcie. Jednakże przy tomografii dawka promieniowania jest większa niż standardowe zdjęcie, a ono może potencjalnie uszkadzać do pewnego stopnia DNA. Stopień ryzyka zależy od częstości wykonywania badania, badanego obszaru oraz od samej dawki. Ponadto, warto pamiętać, że badania TK są wykonywane również u osób chorych na nowotwory, więc kwestia ewentualnych uszkodzeń genetycznych komórek jest zawsze rozważana pod kątem bilansu korzyści do ryzyka. Pełniejsze ujęcie może po prostu być u wielu osób korzystniejsze.
Pojedyncza dawka w uzasadnionych przypadkach nie powinna być zatem powodem do niepokoju.
Kontrast
Większość osób poddawanych badaniu TK dobrze toleruje kontrast czyli substancję podawaną dożylnie podczas badania. Poprawia ona widoczność tkanek oraz naczyń i pozwala na dużo lepszą ocenę ich stanu. Możliwe są reakcje nadwrażliwości i uczulenia na kontrast, dlatego przed jego podaniem zbierany jest dokładny wywiad. Pamiętajmy, że nawet jeśli na skierowaniu widnieje informacja o konieczności podania kontrastu, ostateczną decyzję podejmuje lekarz radiolog po ocenie czynności nerek oraz ewentualnych wcześniejszych reakcjach na ten środek.
Dzieci i ciąża
Ciąża najczęściej jest przeciwwskazaniem do badania tomografem komputerowym, aczkolwiek w uzasadnionych przypadkach może być ono zlecone. Zależne jest to od sytuacji (np. czy badanie jest planowe czy powypadkowe) oraz obszaru badania. Promieniowanie jonizujące jest teratogenem, a więc czynnikiem mogącym potencjalnie działać niekorzystnie na płód, ale zależne jest to również od stopnia jego rozwoju, od dawki promieniowania oraz badanego obszaru. W codziennej praktyce, tomografię komputerową wykonuje się u ciężarnych w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia oraz planowo, jeśli niewykonanie go mogłoby nieść istotne ryzyko (np. dalszego rozwoju choroby, niedokładnej diagnostyki oraz opóźnienia leczenia).
U dzieci sytuacja jest podobna przede wszystkim ze względu na dawkę promieniowania. Badanie wykonywane jest w określonych wskazaniach medycznych, np. na szpitalnych oddziałach ratunkowych lub oddziałach szpitalnych związanych z dłuższym leczeniem, np. przeciwnowotworowym. W niektórych przypadkach może ono być zalecone również w trybie ambulatoryjnym.
Z uwagi na fakt, że tomografia komputerowa emituje promieniowanie jonizujące, nawet na badanie prywatne każdorazowo jest potrzebne skierowanie lekarskie. W ramach Narodowego Funduszu Zdrowia badanie można wykonać jeśli skierowanie wystawione jest przez lekarza specjalistę mającego z nim kontrakt. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) nie mogą wystawiać skierowań na TK w ramach NFZ w większości przypadków, ale mogą je wystawić, by pacjent mógł je wykonać w prywatnej placówce. Możliwe jest wystawienie przez nich skierowania na badanie refundowane w przypadku badania płuc oraz tętnic wieńcowych w ramach opieki skoordynowanej.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
