Na czym polega tomografia komputerowa?
Tomografia komputerowa – jak działa?
Jest to badanie wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie. Dzięki niemu możliwa jest bardzo dokładna ocena poszczególnych partii ciała. Aparat do tomografii komputerowej składa się z pierścienia, lampy rentgenowskiej, detektorów, stołu dla pacjenta, komputera. Jest on sterowany z pozycji konsoli przez elektroradiologa, podczas gdy wyniki analizowane są przez lekarza o specjalizacji w radiologii. Niekiedy, jeśli badanie ma być wykonane z kontrastem, przy stole znajduje się również automatyczny wstrzykiwacz jodowego środka kontrastowego.
Lampa rentgenowska znajdująca się w pierścieniu wytwarza promieniowanie rentgenowskie, które po przejściu przez ciało pacjenta jest rejestrowane przez detektory. Następnie promieniowanie jest zamieniane na sygnał elektryczny. Zebrane dane są zbierane i analizowane przez komputer, który tworzy bardzo dokładny obraz badanych tkanek.
Lampa oraz detektory po przeciwnej stronie obracają się w pierścieniu wokół pacjenta. Stół jest przesuwany zgodnie z ustawieniami związanymi ze wskazaniami do badania określonego obszaru ciała. Całość badania trwa bardzo krótko – od nawet kilkunastu sekund do kilku minut. Wizyta bez podania środka kontrastowego nie powinna zająć więcej niż 30 minut, natomiast w przypadku podania kontrastu – pacjent może zostać poproszony o pozostanie w placówce na krótki czas obserwacji. Należy pamiętać, że placówki oferujące badanie mogą mieć swoje procedury.
Tomografia komputerowa – co wykrywa?
To badanie jest zlecane w celu wykrywania lub oceny m.in. różnego rodzaju urazów, w tym złamań i stanów po wypadkach, krwotoków wewnętrznych, często w obrębie jamy brzusznej lub śródczaszkowych. Do zmian, które mogą być uwidaczniane w obrazie należą zmiany nowotworowe i guzy, choroby naczyń krwionośnych, w tym tętniaki i stany niedrożności, a także różnego rodzaju zmiany zapalne czy zwłóknienia. Tomograf komputerowy jest również szybkim i skutecznym sposobem wczesnej diagnozy ostrego udaru mózgu, dzięki szybkiemu rozpoznaniu krwawienia śródczaszkowego.
Podanie środka kontrastowego poprawia widoczność niektórych badanych obszarów, np. naczyń krwionośnych, guzów włącznie z przerzutami, narządów wewnętrznych w obrębie jamy brzusznej. W przypadku potencjalnego krwawienia śródczaszkowego podanie kontrastu często nie jest konieczne, ponieważ świeża krew jest w obrazie bardzo dobrze widoczna. Podobnie jest w przypadku kości i zębów oraz kamieni nerkowych w przebiegu kamicy nerkowej. Zalecenie podania środka kontrastowego zależy więc przede wszystkim od specyfiki choroby, sytuacji, w której odbywa się diagnoza oraz badanego obszaru, a także zależy od oceny specjalisty.
Tomografia komputerowa – jak wygląda badanie?
Pacjent ma położyć się na stole, który przesuwa się następnie w stronę pierścienia. Może otrzymać gruszkę, którą naciska się, jeżeli chce się wezwać osobę odpowiedzialną za badanie (np. w przypadku złego samopoczucia). Pacjent powinien być wygodnie ubrany, najlepiej bez metalowych elementów w obrębie badanej części ciała.
Kto wystawia skierowanie na tomografię komputerową?
Na tomografię komputerową skierowanie wystawić może tylko lekarz. Może to być lekarz rodzinny w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, ale tylko skierowanie na tomografię komputerową płuc i tomografię komputerową naczyń wieńcowych będzie refundowane. W pierwszym przypadku musi to być element pogłębionej diagnostyki po stwierdzeniu nieprawidłowości w RTG płuc, a w drugim – element opieki koordynowanej.
Lekarz specjalista posiadający umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia może wystawić skierowanie na badanie refundowane innego obszaru ciała.
Lekarz specjalista pracujący w prywatnej ochronie zdrowia nieposiadający umowy z NFZ może wystawić skierowanie na badanie pełnopłatne, które można wykonać w placówkach prywatnych.
Możliwe jest wykonanie badania w ramach pakietów medycznych oferowanych w pracy.
Tomografia komputerowa – przeciwwskazania
Ciąża jest stanem wymagającym szczególnej uwagi przy zlecaniu tomografii komputerowej, przede wszystkim w obrębie jamy brzusznej i miednicy.
Do badania ze środkiem kontrastowym przeciwwskazaniem może być ponadto ciężka niewydolność nerek, a także uczulenie na ten środek. Każdorazowo przed badaniem z kontrastem pacjent może mieć zalecone wykonanie badania funkcji nerek – kreatyniny oraz eGFR.
Inaczej niż przy rezonansie, posiadanie protez, rozrusznika serca czy metalowych stentów, implantów czy sprężynek wykorzystywanych do emblizacji tętniaków nie jest zazwyczaj przeciwwskazaniem, jednak należy fakt ich posiadania zgłosić obsłudze.
Czy tomografia komputerowa jest szkodliwa?
O ile nie występują u pacjenta przeciwwskazania, pojedyncze badanie lub badania kontrolne wykonywane w dłuższych odstępach czasowych nie stanowią dla pacjenta bezpośredniego zagrożenia. Warto jednak pamiętać, że nie jest ono obojętne dla organizmu, ponieważ promieniowanie jest szkodliwe dla DNA komórek. Wielokrotnie i często powtarzane zwiększają łączną dawkę promieniowania, ale są sytuacje medyczne, w których takie zalecenia się również otrzymuje. Z tego właśnie powodu skierowanie na taką diagnostykę wystawia wyłącznie lekarz.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
