Hipertermia – objawy przegrzania organizmu i pierwsza pomoc
Hipertermia – co to jest?
Termin hipertermia odnosi się do niekontrolowanego wzrostu temperatury ciała, który prowadzi do nadmiernego przegrzania organizmu. W takiej sytuacji ciało wytwarza lub pochłania więcej ciepła, niż go oddaje. Ryzyko przegrzania wzrasta podczas intensywnych upałów.
Profilaktyka hipertermii
Latem lub podczas wyjazdu w ciepłe kraje przy zwiększonej utracie płynów pomocne może być uzupełnienie elektrolitów. Warto ograniczyć nadmierny wysiłek i wychodzenie na zewnątrz w najgorętszej porze dnia, a jeśli już musimy, to postarajmy się przebywać w cieniu. Pamiętajmy o piciu wody, aby nie dopuścić do odwodnienia organizmu. Jednocześnie warto zadbać o lekką i przewiewną odzież. Jest to szczególnie ważne w przypadku małych dzieci, seniorów oraz osób z niektórymi chorobami przewlekłymi.
Co sprzyja hipertermii – czynniki ryzyka
Do czynników sprzyjających hipertermii można zaliczyć m.in.: wysoką temperaturę i wilgotność otoczenia, bezpośrednie nasłonecznienie, ubrania, które utrudniają oddawanie ciepła czy intensywny wysiłek fizyczny.
Niektóre leki lub ich kombinacje mogą zwiększyć podatność organizmu na działanie wysokiej temperatury, np. poprzez wpływ na pocenie się, termoregulację lub odczuwanie pragnienia. Dotyczy to części leków moczopędnych, psychotropowych i kardiologicznych. W przypadku pojawienia się takich skutków ubocznych należy skonsultować się z lekarzem, a nie samodzielnie odstawić leki.
Niektóre substancje psychoaktywne mogą również zwiększać temperaturę ciała, a tym samym ryzyko przegrzania.
Wysoka temperatura może również pogarszać przebieg niektórych chorób przewlekłych, m.in. układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i nerek.
Jakie są objawy przegrzania organizmu u dorosłych?
W zależności od przyczyny i przebiegu przegrzania wyróżnia się m.in. wyczerpanie cieplne i udar cieplny. Poniżej zestawienie objawów przegrzania organizmu u dorosłych.
Tabelka:
| Nazwa | Objawy | Uwagi |
|---|---|---|
| Wyczerpanie cieplne |
|
Poszkodowany zwykle wymaga przeniesienia w chłodniejsze miejsce, odpoczynku i napojenia. Jeśli objawy nie ustępują mimo odpoczynku i chłodzenia, nasilają się lub pojawiają się objawy alarmowe, należy uzyskać pomoc medyczną. |
| Udar cieplny |
|
Stan zagrażający życiu. Należy bezzwłocznie wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999 i w czasie oczekiwania na ambulans rozpocząć chłodzenie poszkodowanego. |
Objawy przegrzania organizmu u dzieci?
Dzieci są szczególnie narażone na skutki przegrzania i odwodnienia. Do objawów hipertermii, które mogą wystąpić u najmłodszych, zalicza się m.in.:
- niepokój
- nudności i wymioty
- zaczerwieniona i sucha skóra lub przeciwnie – intensywne pocenie
- podwyższona temperatura ciała
- złe samopoczucie
- utrata przytomności – może wskazywać na udar cieplny i wymaga pilnej pomocy medycznej.
Przegrzanie organizmu u dziecka może rozwijać się szybciej niż u osoby dorosłej, dlatego podczas upałów szczególnie ważne jest obserwowanie samopoczucia i zachowania malucha.
Czym grozi przegrzanie organizmu?
Wysokie temperatury latem, wyjazd w ciepłe kraje czy nadmierna aktywność na zewnątrz w słoneczny dzień mogą doprowadzić m.in. do:
- zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej
- odwodnienia
- kurczów cieplnych
- wyczerpania cieplnego.
Najpoważniejszym następstwem przegrzania jest udar cieplny. Może on doprowadzić do uszkodzenia narządów, w tym mózgu, wątroby, nerek czy układu krążenia. To stan zagrażający życiu.
Hipertermia pierwsza pomoc
- Osobę z objawami hipertermii należy jak najszybciej przenieść w chłodne i zacienione miejsce.
- W następnym kroku zdejmujemy z poszkodowanego zbędne warstwy odzieży i rozpoczynamy aktywne chłodzenie ciała – może to być też chłodny prysznic lub kąpiel.
- W przypadku podejrzenia udaru cieplnego należy natychmiast wezwać karetkę i stosować się do zaleceń dyspozytora.
- Przy łagodniejszych objawach, jeśli poszkodowany pozostaje świadomy i nie ma problemów z przełykaniem, można podawać mu chłodną wodę – małymi porcjami, ale często.
W skrócie – co robić przy przegrzaniu?
Podczas przegrzania organizmu istotne są:
- przeniesienie poszkodowanego do chłodnego miejsca
- zdjęcie zbędnych warstw ubrań
- chłodzenie
- pojenie, jeśli stan poszkodowanego pozwala na to
- obserwowanie jego reakcji.
Jeśli dojdzie do drgawek, utraty przytomności lub innych symptomów udaru cieplnego, należy natychmiast zadzwonić po pogotowie. Szybkość reakcji w takim przypadku ma ogromne znaczenie i może uratować zdrowie lub życie pacjenta. Więcej praktycznych porad, które mogą być przydatne podczas wysokiej temperatury otoczenia, znajduje się w naszym innym artykule – Jak przetrwać upały?
Źródła:
D. Schetz, J. Foerster, „Przyczyny, rodzaje i zasady postępowania w hipertermii”, Czytelnia Medyczna, https://www.czytelniamedyczna.pl/3855,przyczyny-rodzaje-i-zasady-postepowania-w-hipertermii.html, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Heat and Medications – Guidance for Clinicians”, CDC, https://www.cdc.gov/heat-health/hcp/clinical-guidance/heat-and-medications-guidance-for-clinicians.html, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Heat-Related Illness (Hyperthermia)”, Cleveland Clinic, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22111-hyperthermia, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„#KeepCool in the heat”, WHO, https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/keepcool-in-the-heat, dostęp dn. 13.08.2026 r.
P. Walasek, „Przegrzanie dziecka – co robić, objawy i jak zapobiec gorączce z przegrzania u dziecka?”, PW Pediatra, https://pwpediatria.pl/blog/pediatria/upaly-z-dzieckiem-2/, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Udar cieplny”, Szpital Szczytno, https://szpital.szczytno.pl/page/204/udar-cieplny, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Udar słoneczny, udar cieplny, przegrzanie cieplne”, Gov.pl, https://www.gov.pl/web/zdrowie/udar-sloneczny-udar-cieplny-przegrzanie-cieplne, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Wyczerpanie cieplne, udar cieplny, udar słoneczny. Jakie są objawy, jak należy reagować”, Gov.pl, https://www.gov.pl/web/psse-lwowek-slaski/wyczerpanie-cieplne-udar-cieplny-udar-sloneczny-jakie-sa-objawy-jak-nalezy-reagowac, dostęp dn. 13.08.2026 r.
„Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2025 dotyczące pierwszej pomocy”, Polska Rada Resuscytacji, https://www.prc.krakow.pl/wp-content/uploads/2026/06/I_pomoc.pdf, dostęp dn. 13.08.2026 r.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
