Sarkopenia – co to jest, jakie daje objawy i jak ją leczyć?
Co to jest sarkopenia?
Pod terminem sarkopenia kryje się choroba mięśni związana przede wszystkim ze spadkiem ich siły. Może jej towarzyszyć zmniejszenie ilości lub pogorszenie jakości tkanki mięśniowej, a w bardziej zaawansowanej postaci także pogorszenie sprawności fizycznej. Sarkopenia pierwotna jest związana z naturalnymi procesami starzenia się organizmu. Natomiast jej wtórna postać może być następstwem przewlekłych chorób, zażywania niektórych leków, niedożywienia czy niedoborów hormonalnych. Jej konsekwencją mogą być upadki, złamania, a nawet niepełnosprawność fizyczna.
Sarkopenia – przyczyny
To schorzenie może być spowodowane przez wiele czynników, do których zaliczamy m.in.:
- Starzenie się – wraz z wiekiem zmniejsza się synteza białek w organizmie.
- Zmiany hormonalne – spadek poziomu hormonów, m.in. estrogenu i testosteronu, może wpływać na utrzymanie masy i siły mięśniowej.
- Niedożywienie – niedobór składników odżywczych, a zwłaszcza białka w diecie może zaburzyć utrzymanie właściwej masy mięśniowej.
- Niedobór witaminy D – może wiązać się z osłabieniem lub bólem mięśni, dlatego warto zadbać o odpowiednią podaż witaminy D zgodnie z zaleceniami dla danej grupy wiekowej.
- Choroby przewlekłe – choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, przewlekłe choroby płuc czy choroby układu pokarmowego mogą powodować utratę masy mięśniowej, a jeśli towarzyszy im brak apetytu, mogą dodatkowo zwiększać ryzyko niedożywienia i nasilać osłabienie mięśni.
- Brak aktywności fizycznej – niedostatek regularnego ruchu sprawia, że trudno utrzymać masę mięśniową na odpowiednim poziomie.
Sarkopenia – objawy
Specjaliści ze Szpitala na Klinikach do pierwszych objawów sarkopenii zaliczają:
- osłabienie siły mięśniowej i pogorszenie sprawności fizycznej,
- wolniejszy chód i problemy ze wstawaniem,
- częstsze potykanie się i upadki, a w konsekwencji większe ryzyko złamań,
- zmniejszenie ilości tkanki mięśniowej, które może być mniej widoczne przy większej ilości tkanki tłuszczowej.
Warto pamiętać, że stopniowe osłabienie mięśni i pogorszenie sprawności nie powinny być traktowane wyłącznie jako naturalna konsekwencja starzenia – takie objawy warto skonsultować z lekarzem.
Zanik mięśni nóg u osób starszych
Osłabienie mięśni nóg u osób starszych może objawiać się pogarszającą się sprawnością. Pokonanie większego dystansu, wejście po schodach czy wstanie z krzesła mogą stanowić problem. Utrata siły i masy mięśniowej mogą również zwiększać trudności z utrzymaniem równowagi i ryzyko upadków. Warto jednak pamiętać, że osłabienie mięśni nóg może mieć różne powody i nie zawsze wiąże się z sarkopenią.
Sarkopenia – diagnostyka
Lekarz przed postawieniem diagnozy w kierunku sarkopenii przeprowadza wywiad z pacjentem. Pyta m.in. o przebyte choroby oraz trudności w przemieszczaniu się czy w podnoszeniu i przenoszeniu niewielkich ciężarów, a także o częstotliwość upadków. Następnie przechodzi do badania fizykalnego, które może obejmować ocenę siły chwytu lub test wstawania z krzesła. W dalszej diagnostyce można również ocenić ilość i jakość mięśni, np. za pomocą badania DXA lub analizy bioimpedancji (BIA). Ocena sprawności fizycznej pomaga natomiast określić stopień zaawansowania sarkopenii.
Sarkopenia – leczenie
Podstawą postępowania w sarkopenii są odpowiednio dobrana aktywność fizyczna oraz właściwe żywienie. Postępowanie powinno być dostosowane do wieku, stanu zdrowia, sprawności i przyczyny osłabienia mięśni. Ważne jest również leczenie chorób współistniejących oraz zapobieganie niedożywieniu.
Sarkopenia – fizjoterapia
W profilaktyce i leczeniu sarkopenii duże znaczenie ma regularna aktywność fizyczna, szczególnie ćwiczenia oporowe, które pomagają utrzymać lub poprawić siłę i funkcję mięśni. Fizjoterapeuci zalecają ćwiczenia z masą własnego ciała lub z oporem zewnętrznym przy użyciu hantli i taśmy. Mogą też stosować kombinacje treningu oporowego (czyli siłowego) z rozciąganiem i ćwiczeniami równoważnymi. Rodzaj treningu jest dostosowywany do indywidualnego przypadku i możliwości pacjenta.
Zanik mięśni u starszych osób – dieta
Osoby zmagające się z sarkopenią powinny mieć zbilansowaną dietę. Odpowiednia podaż białka pomaga utrzymać masę mięśniową oraz wspiera regenerację mięśni. Źródłem białka mogą być: drób, jajka, strączki, nabiał oraz ryby. Właściwą kaloryczność dań oraz ilość składników odżywczych może obliczyć dietetyk. W diecie, podobnie jak w ćwiczeniach, istotna jest równowaga – zarówno niedobór składników odżywczych, jak i ich nadmiar mogą utrudniać osiągnięcie zamierzonych efektów.
Sarkopenia wieku podeszłego – podsumowanie
Seniorzy oraz młodsze osoby narażone na utratę masy i siły mięśniowej również mogą rozwinąć sarkopenię. Dieta uboga w białko, głodzenie się lub wyczerpujące choroby mogą sprzyjać tej dolegliwości. Natomiast codzienna aktywność fizyczna i zbilansowane posiłki, to działania profilaktyczne, które nie tylko poprawią naszą formę, ale i kondycję mięśni.
Źródła:
A. J Cruz-Jentoft, G. Bahat, J. Bauer, „Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis”, Oxfort Academic, https://academic.oup.com/ageing/article/48/1/16/5126243, dostęp dn. 28.08.2026 r.
D. Wnęk, „Sarkopenia – przyczyny, objawy i leczenie”, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/niedozywienie/309977,sarkopenia-przyczyny-objawy-i-leczenie, dostęp dn. 28.08.2026 r.
M. Skrzypek, „Sarkopenia – przyczyny, objawy, leczenie”, Diagnostyka, https://diag.pl/pacjent/artykuly/sarkopenia-przyczyny-objawy-leczenie/, dostęp dn. 28.08.2026 r.
P. Chrzan, „Sarkopenia. Czym jest sarkopenia, objawy i zalecenia”, Dietetycy.org, https://dietetycy.org.pl/sarkopenia/, dostęp dn. 28.08.2026 r.
P. W. Królik, E. Rudnicka-Drożak „Sarkopenia — możliwości diagnostyki i leczenia w warunkach POZ”, Wybrane Problemy Kliniczne, https://share.google/vdNTC0RrKFlXuxMSw, dostęp dn. 28.08.2026 r.
„Sarkopenia – przyczyny, objawy, leczenie. Jak zapobiegać utracie masy mięśniowej?”, Szpital na Klinikach, https://www.szpitalnaklinach.pl/sarkopenia-przyczyny-objawy-leczenie-jak-zapobiegac-utracie-masy-miesniowej/, dostęp dn. 28.08.2026 r.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
