![\"czerniak](\"https:\/\/www.apo-discounter.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/4-2.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Dzia\u0142anie melanocyt\u00f3w \u2013 kom\u00f3rek sk\u00f3ry odpowiedzialnych za wytwarzanie pigmentu w sk\u00f3rze mo\u017cna zaobserwowa\u0107 podczas ekspozycji na s\u0142o\u0144ce \u2013 sk\u00f3ra br\u0105zowieje jako reakcja obronna na promienie s\u0142oneczne. Dzi\u0119ki temu nie ulega poparzeniu. Je\u015bli sk\u00f3ra na s\u0142o\u0144cu robi si\u0119 szybko czerwona \u2013 melanocyty nie dzia\u0142aj\u0105 tak skutecznie, jak u os\u00f3b, kt\u00f3re od razu pochwali\u0107 si\u0119 mog\u0105 pi\u0119kn\u0105, br\u0105zow\u0105 opalenizn\u0105. Br\u0105zowienie sk\u00f3ry ma r\u00f3wnie\u017c za zadanie obron\u0119 narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych, tkanek i naczy\u0144 krwiono\u015bnych przed szkodliwymi skutkami promieni UV. <\/p>\n
Czerniak jest nowotworem wyst\u0119puj\u0105cym w melanocytach, a wi\u0119c kom\u00f3rkach, kt\u00f3rych podstawowym zadaniem jest ochrona. Jak to si\u0119 dzieje? Starsze kom\u00f3rki, kt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 ju\u017c swojej funkcji, zostaj\u0105 w zdrowym procesie wypchni\u0119te na powierzchni\u0119 sk\u00f3ry, gdzie obumieraj\u0105. Pozbywamy si\u0119 ich na przyk\u0142ad za pomoc\u0105 zwyk\u0142ego prysznica czy peelingu. Nowe kom\u00f3rki pozostaj\u0105 pod powierzchni\u0105 sk\u00f3ry i tam produkuj\u0105 melanin\u0119. Co istotne, powstaj\u0105 one w spos\u00f3b kontrolowany \u2013 nie ma ich ani za du\u017co, ani za ma\u0142o i s\u0105 zdrowe. Je\u015bli natomiast dojdzie do uszkodzenia DNA melanocytu, mo\u017ce ona si\u0119 zacz\u0105\u0107 niekontrolowanie namna\u017ca\u0107, tworz\u0105c ca\u0142e kolonie uszkodzonych \u2013 nowotworowych kom\u00f3rek. <\/p>\n
Co wi\u0119c uszkadza DNA do tego stopnia, \u017ce powoduje to czerniaka? Mo\u017ce to by\u0107 po\u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w: \u015brodowiskowych, genetycznych oraz stylu \u017cycia. Z tego te\u017c powodu wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje czerniaka: na sk\u00f3rze, w oku oraz na b\u0142onach \u015bluzowych. <\/p>\n
Chocia\u017c najbardziej znanym wszystkim terminem jest \u201eczerniak z\u0142o\u015bliwy\u201d, jego klasyfikacja nie jest a\u017c tak prosta. Istniej\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne rodzaje czerniaka i r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one zar\u00f3wno wygl\u0105dem, jak i sposobem rozprzestrzeniania oraz grupami ryzyka. <\/p>\n
Czerniak rozprzestrzeniaj\u0105cy si\u0119 powierzchownie wyst\u0119puje najcz\u0119\u015bciej. Zaczyna si\u0119, jak nazwa wskazuje, na powierzchni sk\u00f3ry i st\u0105d wchodzi w jej g\u0142\u0119bsze warstwy. Mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 z owrzodzeniem, to jest z zaczerwienieniem wok\u00f3\u0142 zmiany lub w \u015brodku. <\/p>\n
Czerniak guzkowy powstaje pod sk\u00f3r\u0105 i w postaci guzka wychodzi ponad jej powierzchni\u0119. <\/p>\n
Czerniaka w plamie soczewicowatej (lentigo malignant melanoma<\/em>) mo\u017cna zaobserwowa\u0107 u os\u00f3b, kt\u00f3rych sk\u00f3ra twarzy, szyi oraz g\u0142owy jest mocno zniszczona promieniami s\u0142onecznymi (plamy starcze, przebarwienia). <\/p>\n Czerniak dosiebnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a (lentignius acrat<\/em> i melanoma subunguale<\/em>) wystepuje najcz\u0119\u015bciej w Afryce i w Azji, umiejscowiony za\u015b jest na podeszwach st\u00f3p, pod paznokciami i na d\u0142oniach. <\/p>\n W ocenie zmiany sk\u00f3rnej lekarz bierze pod uwag\u0119 skal\u0119 TNM: tumour (guz), lymph nodes (okoliczne w\u0119z\u0142y ch\u0142onne), metastases (przerzuty odleg\u0142e). W zale\u017cno\u015bci od jego obserwacji, czerniaka mo\u017cna zaklasyfikowa\u0107 do jednego z pi\u0119ciu stopni zaawansowania. <\/p>\n Do podstawowych czynnik\u00f3w ryzyka nale\u017cy blady odcie\u0144 cery. Mniejsza ilo\u015b\u0107 melanocyt\u00f3w w sk\u00f3rze mo\u017ce oznacza\u0107 niewystarczaj\u0105c\u0105 ochron\u0119 przed szkodliwymi promieniami UV. U os\u00f3b z jasn\u0105 cer\u0105, w\u0142osami, niebieskimi oczami, tendencj\u0105 do pieg\u00f3w, przebarwie\u0144 s\u0142onecznych oraz poparze\u0144 s\u0142onecznych ryzyko zachorowania jest wy\u017csze. Same poparzenia s\u0142oneczne, kt\u00f3rych nabawi\u0142o si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci, r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywaj\u0105 na powstawanie nowotworu sk\u00f3ry. Z tego te\u017c powodu nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie chroni\u0107 sk\u00f3r\u0119 dzieci przed poparzeniami. Optymalna ochrona przeciws\u0142oneczna<\/a> oznacza regularn\u0105 aplikacj\u0119 krem\u00f3w przeciw opalaniu z wysokim faktorem, szczeg\u00f3lnie po zabawie w wodzie i w piasku. Rodzaj filtra UV<\/a> powinien by\u0107 dostosowany do rodzaju sk\u00f3ry dziecka, jej wra\u017cliwo\u015bci na sk\u0142adniki dodatkowe oraz wieku. Gdy to mo\u017cliwe, najbardziej nara\u017cone na s\u0142o\u0144ce partie sk\u00f3ry nale\u017cy zakrywa\u0107 lekkim ubraniem.<\/p>\n Nadmierna ekspozycja na promienie ultrafioletowe. Wystawienie sk\u00f3ry na s\u0142o\u0144ce na par\u0119 minut zapewne nie wyrz\u0105dzi jej szkody, jednak i od tej \u201eregu\u0142y\u201d istniej\u0105 wyj\u0105tki. Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci \u0142\u00f3\u017cek opalaj\u0105cych, kt\u00f3rych powinno si\u0119 stanowczo unika\u0107. Ich zadaniem jest w kilkana\u015bcie minut umo\u017cliwi\u0107 osi\u0105gni\u0119cie efektu nawet kilku godzin na s\u0142o\u0144cu, wi\u0119c ich moc jest du\u017co wi\u0119ksza. <\/p>\n Mieszkanie na du\u017cej wysoko\u015bci, gdzie do\u015bwiadcza si\u0119 wi\u0119kszego promieniowania s\u0142onecznego. <\/p>\n Predyspozycje genetyczne odgrywaj\u0105 ogromn\u0105 rol\u0119 w tendencji do zachorowania na czerniaka sk\u00f3ry. Je\u015bli w bliskiej rodzinie, w tym u dziadk\u00f3w wyst\u0119powa\u0142 czerniak, nale\u017cy zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na to, aby unika\u0107 s\u0142o\u0144ca. Za sk\u0142onno\u015bci rodzinne do czerniaka odpowiada gen BRAF. Bierze on udzia\u0142 w produkcji kinaz \u2013 bia\u0142ek przeka\u017anikowych na drodze MAPK \u2013 odpowiedzialnej za kontrol\u0119 wzrostu i proliferacji namna\u017cania si\u0119 kom\u00f3rek. Gdy dochodzi do mutacji genu BRAF sprawia on, \u017ce kom\u00f3rki mog\u0105 mno\u017cy\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b niekontrolowany i wywo\u0142ywa\u0107 nowotwory. <\/p>\n Zmiany sk\u00f3rne, jak pieprzyki i inne znamiona zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zachorowania, podobnie jak os\u0142abiony uk\u0142ad odporno\u015bciowy, kt\u00f3ry nie potrafi od razu poradzi\u0107 sobie z wczesnymi zmianami w uszkodzonych kom\u00f3rkach. <\/p>\n Szczeg\u00f3lny nacisk na edukacj\u0119 powinno si\u0119 r\u00f3wnie\u017c k\u0142a\u015b\u0107 na kwesti\u0119 czerniaka oka. Niestety jest on do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano wykrywalny, bo nie daje objaw\u00f3w, a dobre samopoczucie nie sk\u0142ania do wizyty u lekarza. Tymczasem u\u017cywanie tanich, niskiej jako\u015bci okular\u00f3w przeciws\u0142onecznych znacznie zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania na ten typ nowotworu. Oko, zamiast ochrony otrzymuje ze szk\u0142a jedynie cie\u0144, co powoduje rozszerzenie \u017arenicy (akomodacj\u0119 oka) i niemal bezpo\u015bredni dost\u0119p promieni UV do ga\u0142ki ocznej. Okulary kupione u optyka powinny nosi\u0107 szczeg\u00f3lnie dzieci. Je\u015bli natomiast nie ma si\u0119 dost\u0119pu do okular\u00f3w z filtrem dobrej jako\u015bci, lepiej nie nosi\u0107 ich w og\u00f3le. <\/p>\n Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 czerniaka rozpozna\u0107 mo\u017ce lekarz: dermatolog, onkolog, a pierwsze oznaki mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wychwyci\u0107 chirurg lub lekarz medycyny estetycznej. Robi to za pomoc\u0105 badania fizykalnego oraz z pomoc\u0105 dermatoskopu. Jest to specjalistyczna lupa z wbudowanym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a i powi\u0119kszeniem nawet x20 w najbardziej zaawansowanych modelach. Pozwala na niezwykle dok\u0142adn\u0105 ocen\u0119 zmiany sk\u00f3rnej, szczeg\u00f3lno\u015bci jej parametr\u00f3w ABCDE. Jak rozpozna\u0107 czerniaka?<\/p>\n Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce paradoksalnie czerniak sk\u00f3ry jednym z najprostszych do zdiagnozowania typem nowotwor\u00f3w, poniewa\u017c rozwija si\u0119 na naszych oczach. Typ powierzchniowy jest niemal od razu widoczny, jednak brak edukacji i zach\u0119ty do bada\u0144 przesiewowych sprawiaj\u0105, \u017ce na czerniaka wci\u0105\u017c umiera bardzo wielu Polak\u00f3w. Do podstawowych przyczyn nie zg\u0142aszania si\u0119 do lekarza nale\u017c\u0105: lekcewa\u017cenie powagi sytuacji i znaczenia zmian sk\u00f3rnych, brak czasu i stres zwi\u0105zany z ewentualn\u0105 diagnoz\u0105 oraz co b\u0119dzie ona oznacza\u0142a dla dalszego \u017cycia. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli w rodzinie by\u0142y przypadki (w tym \u015bmiertelne) i chory nie chce i\u015b\u0107 ze swoimi objawami do lekarza. <\/p>\n Tymczasem czerniak wcze\u015bnie wykryty jest w pe\u0142ni wyleczalny. W stadium zerowym wystarczy go wyci\u0105\u0107 z ewentualnie powi\u0119kszonym marginesem. Dalszego rozwoju czerniaka da si\u0119 unikn\u0105\u0107, jednak wy\u0142\u0105cznie lekarz mo\u017ce oceni\u0107, czy znami\u0119 jest zmian\u0105 barwnikow\u0105 czy z\u0142o\u015bliw\u0105. <\/p>\n Innym, niezwykle dok\u0142adnym badaniem zmian sk\u00f3rnych jest wideodermatoskopia. Dzia\u0142a na podobnej zasadzie, jak dermatoskopia tradycyjna, jednak obraz zapisywany jest w programie komputerowym, co pozwana na kontrol\u0119 znamion przez d\u0142ugi czas. Program komputerowy oblicza r\u00f3wnie\u017c parametry znamienia, przez co okre\u015bla ryzyko z\u0142o\u015bliwo\u015bci dla tej konkretnej zmiany. <\/p>\n Zar\u00f3wno dermatoskopia, jak wideodermatoskopia s\u0105 badaniami nieinwazyjnymi, niewymagaj\u0105cymi \u017cadnej interwencji chirurgicznej, bezpiecznymi i bezbolesnymi. Osoby, kt\u00f3re zaliczaj\u0105 si\u0119 do grup ryzyka powinny poddawa\u0107 si\u0119 dermatoskopii w gabinecie dermatologa, onkologa czy chirurga przynajmniej raz w roku, a osoby nara\u017cone na nadmierna ekspozycj\u0119 s\u0142oneczn\u0105 \u2013 nawet cz\u0119\u015bciej. <\/p>\n Leczenie czerniaka, w zale\u017cno\u015bci od stadium, w kt\u00f3rym zosta\u0142 zdiagnozowany mo\u017ce polega\u0107 jedynie na interwencji chirurgicznej, lub by\u0107 skojarzone. To pierwsze ma miejsce na bardzo wczesnym etapie, na przyk\u0142ad w stadium zerowym. Wycina si\u0119 wtedy ca\u0142\u0105 zmian\u0119 wraz z marginesem sk\u00f3rnym, aby oceni\u0107, czy i na ile kom\u00f3rki nowotworowe si\u0119 rozprzestrzeni\u0142y. Wielko\u015b\u0107 marginesu zale\u017cy od wielko\u015bci samego czerniaka, jednak jest to konieczny element prawid\u0142owej diagnostyki i leczenia. Lekarz podejmuje r\u00f3wnie\u017c decyzj\u0119, czy nale\u017cy wyci\u0105\u0107 regionalne w\u0119z\u0142y ch\u0142onne, jednak coraz cz\u0119\u015bciej nie robi si\u0119 tego wy\u0142\u0105cznie z powod\u00f3w profilaktycznych. <\/p>\n Je\u017celi u chorego wyst\u0119puje mutacja genu BRAF, lekarz mo\u017ce wprowadzi\u0107 tak zwane leczenie celowane. Leki celowane powoduj\u0105 przerwanie szlaku, na kt\u00f3rym dzia\u0142aj\u0105 kinazy, przez co uszkodzone kom\u00f3rki wolniej si\u0119 namna\u017caj\u0105. Jest to stosunkowo m\u0142oda metoda leczenia, kt\u00f3ra ma dobre rokowania u chorych z wczesnym stadium nowotworu. <\/p>\n Je\u017celi chory z jakiego\u015b powodu nie mo\u017ce lub nie chce zosta\u0107 poddany zabiegowi chirurgicznemu, zabieg jest niemo\u017cliwy ze wzgl\u0119du na trudn\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 zmiany b\u0105d\u017a je\u015bli zabieg nie by\u0142 wykonany doszcz\u0119tnie (a wi\u0119c nie mo\u017cna by\u0142o wyci\u0105\u0107 ca\u0142ej zmiany, a jedynie jej cz\u0119\u015b\u0107), lekarz mo\u017ce skierowa\u0107 chorego na radioterapi\u0119. Rozw\u00f3j medycyny molekularnej pozwoli\u0142 na stworzenie tak zwanej radiochirurgii, w kt\u00f3rej to kom\u00f3rki nowotworowe s\u0105 precyzyjnie celowane przez promieniowanie. Nie wyka\u0144cza to organizmu w takim stopniu jak tradycyjna radioterapia. <\/p>\n Z powodu wp\u0142ywu na ca\u0142y organizm lek\u00f3w stosowanych w chemioterapii i stosunkowo lokalnego charakteru czerniaka, nie jest to typowo stosowana metoda leczenia tego nowotworu, mo\u017ce natomiast by\u0107 zalecona jako leczenie paliatywne. Je\u015bli jednak znaleziono przerzuty do okolicznych tkanek sk\u00f3rnych (dalej ni\u017c 2 cm od zmiany chorobowej), czasem stosuje si\u0119 izolowan\u0105 chemioterapi\u0119 perfuzyjn\u0105. <\/p>\n Objawami, kt\u00f3re powinny wr\u0119cz zmusi\u0107 nas do wizyty u lekarza s\u0105 nawet najmniejsze zmiany istniej\u0105cego ju\u017c znamienia. Je\u015bli si\u0119 ono powi\u0119ksza, staje nieregularne w kszta\u0142cie, zmienia kolor lub zaczyna sw\u0119dzie\u0107, nale\u017cy bezzw\u0142ocznie um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na wizyt\u0119 lekarsk\u0105. \u017badna zmiana w obr\u0119bie znamienia sk\u00f3rnego nie jest nieistotna, dlatego to lekarz powinien j\u0105 zbada\u0107 i oceni\u0107. <\/p>\n Je\u017celi na ciele pojawi\u0142o si\u0119 znami\u0119, kt\u00f3rego nie znamy, r\u00f3wnie\u017c powinno ono sk\u0142oni\u0107 do wizyty u lekarza. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli wygl\u0105da ono zupe\u0142nie inaczej ni\u017c reszta zmian barwnikowych na ciele. Na przyk\u0142ad, je\u015bli widoczne s\u0105 ma\u0142e br\u0105zowe, regularne plamki, a pojawia si\u0119 wypuk\u0142a, czarna, innej wielko\u015bci, nale\u017cy to skontrolowa\u0107. <\/p>\n Geneza powstawania nowotwor\u00f3w, w tym czerniaka z\u0142o\u015bliwego, nie zosta\u0142a nadal do ko\u0144ca rozpoznana. Aby zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse na unikni\u0119cie tej choroby, nale\u017cy stosowa\u0107 si\u0119 do kilku zasad. Profilaktyka czerniaka wymaga jedynie zdrowego rozs\u0105dku i przemo\u017cenia strachu przed wizytami u lekarza. <\/p>\n Je\u015bli nale\u017cy si\u0119 do grupy ryzyka, wizyta u dermatologa lub onkologa przynajmniej raz w roku powinna by\u0107 podstaw\u0105 profilaktyki. Lekarz za pomoc\u0105 dermatoskopu oceni zmiany sk\u00f3rne i zaleci ich wyci\u0119cie. Uwa\u017cna obserwacja w\u0142asnego cia\u0142a jest r\u00f3wnie istotna. Raz w miesi\u0105cu warto dok\u0142adnie obejrze\u0107 swoje cia\u0142o, a je\u015bli tylko co\u015b nas zaniepokoi, mo\u017cna zrobi\u0107 znamieniu zdj\u0119cie i kontrolowa\u0107 jego ewolucj\u0119. <\/p>\n Osoby o jasnej karnacji oraz trudno opalaj\u0105ce si\u0119 powinny zaopatrzy\u0107 si\u0119 we w\u0142a\u015bciwe dla swojego typu sk\u00f3ry kremy przeciws\u0142oneczne<\/a>. Wysoki filtr promieniowania UVA i UVB ochroni sk\u00f3r\u0119 przed szkodliwymi ich skutkami. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107 zakup porz\u0105dnych okular\u00f3w s\u0142onecznych, kt\u00f3re ochroni\u0105 oczy przed s\u0142o\u0144cem, zamiast jedynie cieniowa\u0107 obraz. Osoby, kt\u00f3re chc\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse na unikni\u0119cie czerniaka powinny r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0107 z \u0142\u00f3\u017cek opalaj\u0105cych, a wi\u0119c wizyt w solarium. <\/p>\n Raz w roku ka\u017cdy powinien si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wybra\u0107 do okulisty celem zbadania dna oka. Badanie to mo\u017ce zosta\u0107 wykonane tylko w gabinecie lekarskim, nie za\u015b u optyka, kt\u00f3ry specjalizuje si\u0119 w doborze okular\u00f3w. Lekarz okulista za pomoc\u0105 oftalmoskopii oceni stan oczu i znajdzie ewentualne zmiany nowotworowe. To badanie pozwoli na wczesne wykrycie czerniaka oka i wdro\u017cenie leczenia, kt\u00f3re pomo\u017ce ocali\u0107 ga\u0142k\u0119 oczn\u0105. <\/p>\n \u2022 bezpieczne opalanie<\/a> \u2022 rodzaje filtr\u00f3w uv<\/a> \u2022 kosmetyki do opalania<\/a> \u2022 ochrona przed s\u0142o\u0144cem<\/a> \u2022 preparaty do opalania<\/a><\/p>\n Opalanie na s\u0142o\u0144cu przynosi pewne korzy\u015bci zdrowotne, z kt\u00f3rych na pewno prym wiedzie synteza witaminy D i produkcja hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia. Opalanie powinno jednak odbywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b bezpieczny, aby unikn\u0105\u0107 przykrych dla zdrowia skutk\u00f3w \u2013 poparze\u0144, przebarwie\u0144, przesuszenia sk\u00f3ry, odwodnienia, udaru, a w szczeg\u00f3lno\u015bci nowotworu sk\u00f3ry. Czerniak \u2013 jak wygl\u0105da, kiedy i\u015b\u0107 do lekarza i […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5980,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[128,1],"tags":[1220,1212,1214,1216,1222,1218,1224],"class_list":["post-6198","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby","category-zdrowie","tag-czerniak-leczenie","tag-czerniak-oka","tag-czerniak-skory","tag-czerniak-zlosliwy","tag-jak-uniknac-czerniaka","tag-objawy-czerniaka","tag-ochrona-przeciwsloneczna"],"yoast_head":"\n\n
Czerniak \u2013 przyczyny i czynniki ryzyka <\/h2>\n
<\/div>\n![\"oparzenia](\"https:\/\/www.apo-discounter.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/3-3.jpg\")
<\/p>\nCzerniak \u2013 jak wygl\u0105da? <\/h2>\n
<\/div>\n\n
Czerniak \u2013 leczenie i proces zdrowienia <\/h2>\n
<\/div>\nLeczenie celowane<\/h3>\n
Radioterapia<\/h3>\n
Chemioterapia<\/h3>\n
Czerniak \u2013 objawy fizyczne <\/h2>\n
<\/div>\nProfilaktyka czerniaka <\/h2>\n
<\/div>\nWizyty u dermatologa<\/h3>\n
Unikanie s\u0142o\u0144ca<\/h3>\n
Wizyta u okulisty<\/h3>\n
<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"