![\"co](\"https:\/\/www.apo-discounter.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/rodzaje-cytologii.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Badanie s\u0142u\u017cy wykryciu kom\u00f3rek rakowych u kobiet i polega na pobraniu materia\u0142u z dolnego odcinka szyjki macicy u szczytu pochwy. W Polsce badanie wykonuje lekarz specjalizuj\u0105cy si\u0119 w ginekologii, ale w wielu krajach uprawnienia do tego ma przeszkolona po\u0142o\u017cna. Ka\u017cdego roku raka tego obszaru organizmu wykrywa si\u0119 u ponad dw\u00f3ch tysi\u0119cy Polek. Sytuacja nie jest najgorsza, bo wed\u0142ug statystyk Ministerstwa Zdrowia, liczba kobiet choruj\u0105cych i umieraj\u0105cych z jego powodu nieco spad\u0142a mi\u0119dzy latami 1999 \u2013 2016. Powodem tego stanu rzeczy jest na pewno rosn\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 do badania si\u0119 u pa\u0144 w ka\u017cdym wieku. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce nawet do 5 Polek dziennie umiera w\u0142a\u015bnie z powodu raka szyjki macicy.<\/p>\n
Rak szyjki macicy jest obecnie najcz\u0119\u015bciej diagnozowany u pa\u0144 powy\u017cej 60. roku \u017cycia. O ile o nowotworach og\u00f3lnie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce s\u0105 podst\u0119pne, w tym przypadku badanie cytologiczne jest w zasadzie jedynym sposobem na wczesne wykrycie go. Wywo\u0142ywany jest przez HPV \u2013 wirus brodawczaka ludzkiego. Jest on obecny u wi\u0119kszo\u015bci populacji, jednak nie u wszystkich wywo\u0142a on przykre dla zdrowia i \u017cycia skutki. Faktem jest, \u017ce w przewa\u017caj\u0105cej liczbie przypadk\u00f3w infekcja samoistnie si\u0119 goi. Jednak, je\u015bli wirus si\u0119 zez\u0142o\u015bliwi, rak mo\u017ce nie dawa\u0107 absolutnie \u017cadnych oznak, a wykry\u0107 go nie mo\u017cna w badaniu USG, dop\u00f3ki nie doprowadzi do powstawania guz\u00f3w. <\/p>\n
Samo wykrycie wirusa nie oznacza jeszcze, \u017ce z organizmem kobiety dzieje si\u0119 co\u015b z\u0142ego. Celem wykonania cytologii jest wykrycie, czy powsta\u0142y z niego ju\u017c kom\u00f3rki chorobotw\u00f3rcze. <\/p>\n
Badanie wykonuje si\u0119 na kozetce lub na fotelu ginekologicznym, najcz\u0119\u015bciej podczas standardowej wizyty u lekarza ginekologa. Materia\u0142 do badania musi zosta\u0107 pobrany z szyjki, tarczy oraz trzonu szyjki macicy za pomoc\u0105 specjalnie stworzonej do tego celu szczoteczki. Jej budowa pozwala na dok\u0142adne pobranie wymazu razem ze z\u0142uszczonymi kom\u00f3rkami nab\u0142onkowymi. Aby umo\u017cliwi\u0107 przyrz\u0105dowi dotarcie do miejsca pobrania materia\u0142u, lekarz wprowadza do pochwy pacjentki wziernik otwieraj\u0105cy wej\u015bcie do kana\u0142u rodnego i szyjki.<\/p>\n
Materia\u0142 do cytologii pobiera si\u0119 przed wykonaniem palpacyjnego badania i USG przezpochwowego.<\/p>\n
Cytologii nie wykonuje si\u0119 za pomoc\u0105 standardowych wacik\u00f3w ani patyczk\u00f3w, poniewa\u017c nie jest mo\u017cliwe dok\u0142adne zebranie materia\u0142u ze wszystkich obszar\u00f3w szyjki macicy.<\/p>\n
Badanie cytologiczne nie powinno bole\u0107, niekt\u00f3re panie odczuwaj\u0105 jednak pewien dyskomfort. Du\u017co w tym kontek\u015bcie zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od lekarza pobieraj\u0105cego materia\u0142. Zasadniczo badanie nie jest inwazyjne, nie powinno prowadzi\u0107 do \u017cadnych konsekwencji zdrowotnych, je\u015bli jest wykonane prawid\u0142owo. <\/p>\n
Po badaniu mo\u017cemy jednak zaobserwowa\u0107 lekkie krwawienie lub plamienie. Nie jest ono najcz\u0119\u015bciej powodem do niepokoju, bo wynika z podra\u017cnienia naczynek krwiono\u015bnych w szyjce macicy. Powinno przemin\u0105\u0107 bez interwencji medycznej. <\/p>\n
Cytologi\u0119 mo\u017cna w zasadzie wykona\u0107 w ka\u017cdym dniu cyklu, kiedy nie wyst\u0119puje menstruacja, ale zaleca si\u0119, aby materia\u0142 zosta\u0142 pobrany do kilku dni po ostatnim krwawieniu miesi\u0119cznym, a wi\u0119c mi\u0119dzy 10 a 14 dniem cyklu oraz oko\u0142o 2 lub 3 dni przed nast\u0119pn\u0105 menstruacj\u0105. <\/p>\n
Pacjentki w Polsce mog\u0105 mie\u0107 wykonane dwa rodzaje badania cytologicznego: tradycyjn\u0105 oraz na pod\u0142o\u017cu p\u0142ynnym (Liquid Based Cytology, LBC). Pierwsza opcja oferowana jest pacjentkom mi\u0119dzy 25 a 59 rokiem \u017cycia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia co 3 lata, natomiast drug\u0105 mo\u017cna wykona\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci prywatnych gabinet\u00f3w ginekologicznych. Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/p>\n
Pobranie materia\u0142u w obu przypadkach wygl\u0105da identycznie, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one rodzajem pod\u0142o\u017ca, na kt\u00f3ry nanoszony jest \u015bluz. W przypadku cytologii standardowej pr\u00f3bka nanoszona jest na cytologiczne szkie\u0142ko, kt\u00f3re lekarz przekazuje do laboratorium. Niekt\u00f3re kliniki i o\u015brodki zdrowia, szczeg\u00f3lnie prywatne, posiadaj\u0105 w\u0142asne laboratorium, a je\u015bli cytologia pobierana jest w przychodni przyszpitalnej, zostanie on prawdopodobnie przebadany w\u0142a\u015bnie tam.<\/p>\n
W przypadku cytologii p\u0142ynnej materia\u0142 razem ze szczoteczk\u0105 przenoszony jest do ma\u0142ego pojemnika z p\u0142ynem, kt\u00f3rego zadaniem jest utrwalenie go do momentu badania. W jego trakcie jest on filtrowany i barwiony na szkie\u0142ku. Dzi\u0119ki temu kom\u00f3rki potencjalnie chorobowe s\u0105 oddzielane od krwi, ropy czy innej wydzieliny, kt\u00f3ra mog\u0142aby zaburzy\u0107 wyniki. W\u0142a\u015bnie z tego powodu cytologia p\u0142ynna uchodzi za dok\u0142adniejsz\u0105 i daj\u0105c\u0105 bardziej miarodajne wyniki. <\/p>\n
W wielu badaniach naukowych z udzia\u0142em pacjentek w trakcie diagnozowania oraz po pierwotnym leczeniu raka szyjki odnotowano, \u017ce w cytologii p\u0142ynnej czy cienkowarstwowej wykazuje si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 kom\u00f3rek nieprawid\u0142owych czy z\u0142o\u015bliwych. <\/p>\n
![\"rodzaje](\"https:\/\/www.apo-discounter.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ile-sie-czeka-na-wyniki-cytologii.jpg\")
<\/p>\n
Inn\u0105 kwesti\u0105 jest to, kiedy rozpocz\u0105\u0107 wykonywanie bada\u0144 cytologicznych. Obecne zalecenia m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce ka\u017cda kobieta aktywna seksualnie powinna takie badanie mie\u0107 wykonane przynajmniej raz na 3 lata. Z kolei wielu lekarzy jest zdania, \u017ce cytologii lepiej si\u0119 podda\u0107 w trakcie ka\u017cdej kontrolnej wizyty ginekologicznej, to jest raz w roku. Mo\u017ce to by\u0107 cytologia tradycyjna lub p\u0142ynna, jednak ta druga opcja jest najcz\u0119\u015bciej nieco dro\u017csza, cho\u0107 daje bardziej wiarygodne wyniki. <\/p>\n
Cz\u0119\u015bciej ni\u017c raz na trzy lata cytologi\u0119 powinny wykonywa\u0107 kobiety, kt\u00f3re ju\u017c przechodzi\u0142y raka szyjki macicy, s\u0105 w grupie podwy\u017cszonego ryzyka, w trakcie d\u0142ugotrwa\u0142ej terapii obni\u017caj\u0105cej odporno\u015b\u0107 organizmu oraz zaka\u017cone wirusem HIV, a tak\u017ce cz\u0119sto przechodz\u0105ce infekcje dr\u00f3g rodnych.<\/p>\n
Ci\u0105\u017ca nie jest przeciwwskazaniem do wykonania cytologii, a wr\u0119cz zaleca si\u0119, aby podczas pierwszorazowej wizyty ci\u0105\u017cowej, czyli przed 10. tygodniem ci\u0105\u017cy pacjentka mia\u0142a ja wykonan\u0105. Je\u017celi kobieta planuje zaj\u015b\u0107 w ci\u0105\u017c\u0119, najlepiej aby wykona\u0142a j\u0105 jeszcze przed zap\u0142odnieniem, aby wyleczy\u0107 ewentualne zmiany zapalne lub wykry\u0107 i wyeliminowa\u0107 wszelkie patologiczne kom\u00f3rki. Cytologia nie zagra\u017ca zarodkowi ani mamie, dlatego powinna si\u0119 ona na ni\u0105 zdecydowa\u0107, je\u015bli nie mia\u0142a jej wykonywanej w ci\u0105gu ostatnich 6 miesi\u0119cy przed ci\u0105\u017c\u0105. <\/p>\n
Badanie cytologiczne nie wymaga w zasadzie \u017cadnego specjalnego przygotowania. Aby wyniki cytologii by\u0142y miarodajne, nie powinno si\u0119 jednak:<\/p>\n
Wyniki cytologii w wielu miejscach wci\u0105\u017c interpretuje si\u0119 wed\u0142ug skali Papanicolau, cho\u0107 zgodnie z najnowszymi danymi uwa\u017cana jest ona za do\u015b\u0107 sk\u0105p\u0105, je\u015bli chodzi o przekazywanie informacji na temat znalezionych w pr\u00f3bce kom\u00f3rek. Nie jest r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwe wykazanie za jej pomoc\u0105 innego ni\u017c nowotworowe czy dysplastyczne patologii szyjki macicy, co wymusza zastosowanie dodatkowych bada\u0144. Co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne grupy wynik\u00f3w?<\/p>\n
Jest to wynik prawid\u0142owy, aczkolwiek mo\u017cliwe jest wychwycenie pojedynczych kom\u00f3rek o charakterze zapalnym. Ten wynik nie wymaga dodatkowych bada\u0144, pacjentka mo\u017ce odetchn\u0105\u0107 z ulg\u0105. Ponadto, uwa\u017ca si\u0119, \u017ce 3 kolejne wykonywane co roku badania o wyniku prawid\u0142owym pozwalaj\u0105 jej na poddawanie si\u0119 cytologii raz na 3 lata. <\/p>\n
Grupa 2 na wyniku badania cytologicznego oznacza, \u017ce znaleziono kom\u00f3rki zapalne b\u0105d\u017a nad\u017cerk\u0119. Nie ma jednak powodu do niepokoju w kwestii obecno\u015bci kom\u00f3rek nowotworowych czy dysplastycznych \u2013 te s\u0105 nieobecne. <\/p>\n
![\"cytologia](\"https:\/\/www.apo-discounter.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/cytologia.jpg\")
<\/p>\n
Grupa 3 w badaniu cytologicznym oznacza wynik nieprawid\u0142owy, to jest obecno\u015b\u0107 kom\u00f3rek nieprawid\u0142owych. Nie oznacza to jednak, \u017ce posiadaj\u0105 one cechy z\u0142o\u015bliwo\u015bci, a jedynie, \u017ce mog\u0105 poprzedza\u0107 wyst\u0105pienie raka szyjki macicy. Mog\u0105 one r\u00f3wnie\u017c by\u0107 obecne z powodu stanu zapalnego, o kt\u00f3rym pacjentka nawet nie ma \u015bwiadomo\u015bci. Lekarz powinien oceni\u0107, czy dysplazja kom\u00f3rek jest powodem do niepokoju i jakiego rodzaju pog\u0142\u0119biona diagnostyka jest potrzebna. <\/p>\n
W przypadku grupy 4 znalezione zosta\u0142y kom\u00f3rki dysplastyczne w du\u017cym nat\u0119\u017ceniu. Lekarz b\u0119dzie chcia\u0142 najpewniej zastosowa\u0107 dalsz\u0105 diagnostyk\u0119, w tym badania histopatologiczne szyjki macicy, a po otrzymaniu jego wyniku \u2013 odpowiednie leczenie<\/p>\n
Grupa 5 wskazuje na nowotw\u00f3r inwazyjny, co wymaga wdro\u017cenia leczenia w czasie tak kr\u00f3tkim, jak jest to mo\u017cliwe. <\/p>\n
Coraz wi\u0119cej o\u015brodk\u00f3w zdrowia i laboratori\u00f3w stosuje bardziej opisow\u0105 metod\u0119 interpretowania pr\u00f3bek materia\u0142u, znan\u0105 jako skala Bethesda. Pozwala ona na podawanie wi\u0119kszej ilo\u015bci informacji oraz ukazuje inne ni\u017c nowotworowe czy dysplastyczne zmiany. W skali Bethesda wyniki przedstawiaj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n
To zale\u017cy od przychodni czy o\u015brodka zdrowia, w kt\u00f3rym zostanie ona wykonana. Je\u015bli laboratorium mie\u015bci si\u0119 w tym samym miejscu (np. w prywatnych przychodniach specjalistycznych czy w szpitalach), wynik mo\u017ce by\u0107 gotowy do odebrania nawet po kilku dniach. Je\u015bli badaniem mikroskopowym zajmuje si\u0119 osobne laboratorium, tutaj mo\u017cemy poczeka\u0107 nawet do 3 tygodni. <\/p>\n
Wynik nieprawid\u0142owy mo\u017ce oczywi\u015bcie martwi\u0107 pacjentk\u0119 i jest to ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e, jednak nie oznacza on, \u017ce automatycznie dzieje si\u0119 co\u015b bardzo z\u0142ego. W\u0142a\u015bnie po to lekarze zalecaj\u0105 coroczne badanie, aby ewentualne zmiany szybko wychwyci\u0107 i pog\u0142\u0119bi\u0107 diagnostyk\u0119. Wtedy \u0142atwiej jest wdro\u017cy\u0107 ewentualne leczenie dopasowane do stanu zdrowia. <\/p>\n
W przypadku wyniku nieprawid\u0142owego, lekarz mo\u017ce chcie\u0107 badanie powt\u00f3rzy\u0107 oraz zaleci\u0107 badanie mog\u0105ce wykluczy\u0107 lub potwierdzi\u0107 obecno\u015b\u0107 kom\u00f3rek nowotworowych. Do tego celu stosuje si\u0119 dwa kolejne badania cytologiczne oraz wysoce czu\u0142y test HR HPV. Jego celem jest wykrycie mRNA wysokoonkogennego HPV. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c wykonanie kolposkopii z pr\u00f3b\u0105 octow\u0105 i Schillera. Umo\u017cliwia ona bardzo precyzyjne okre\u015blenie, czy kom\u00f3rki rakowe wyst\u0119puj\u0105 i gdzie si\u0119 umiejscowi\u0142y. Dodatkow\u0105 diagnostyk\u0119 stanowi\u0105 te\u017c standardowe badania: morfologia, USG pochwy i jamy brzusznej, RTG, badanie piersi oraz rektoskopia. <\/p>\n
Przede wszystkim nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce interpretacj\u0105 wyniku, nawet nieprawid\u0142owego, cytologii powinien zaj\u0105\u0107 si\u0119 przede wszystkim lekarz lub po\u0142o\u017cna. To oni, maj\u0105c specjalistyczn\u0105 wiedz\u0119 i analizuj\u0105c hitori\u0119 medyczn\u0105 oraz rodzinn\u0105 pacjentki mog\u0105 de facto wyczyta\u0107 z wyniku, co zosta\u0142o znalezione w pr\u00f3bce materia\u0142u. <\/p>\n