źródła jodu w pożywieniu

Jod występuje w organizmie w bardzo małej ilości, ale jego zawartość jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania. Utrzymujący się niedobór tego pierwiastka prowadzi do niedoczynności tarczycy, co między innymi powoduje osłabienie, spadek sił witalnych i zdolności poznawczych. Obecność jodu ma również wpływ na poprawne działanie metabolizmu. Na szczęście wyrównanie poziomu jodu nie jest trudne. Dzienne zapotrzebowanie może uzupełnić odpowiednio zbilansowana dieta, a w razie potrzeby również dobrane do potrzeb tabletki z jodem.

Jod: pierwiastek śladowy o wielu ważnych zadaniach

Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym przede wszystkim w wodzie morskiej oraz wszystkich żyjących w niej roślinach i zwierzętach. Uznawany jest za pierwiastek śladowy, co oznacza, że ​​chociaż obecność jodu w organizmie wymagana jest jedynie w niewielkiej ilości, to ma ona bardzo duże znaczenia dla zachowania zdrowia.

Ponieważ organizm ludzki nie potrafi wytwarzać jodu, należy dostarczyć odpowiednią ilość tego minerału za pomocą diety lub stosowanych suplementów. Jego brak w krótkim czasie sprawia, że odczuwamy zmęczenie, popadamy w depresję, a w perspektywie długoterminowej narażamy się na różnego rodzaju choroby.

Do czego organizm potrzebuje jodu?

Jod wypełnia kilka różnych zadań w złożonym układzie metabolicznym człowieka. Bierze udział w pracy tarczycy, w której wytwarzane są hormony odgrywające kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu metabolizmu energetycznego. Jego wpływ jest również znaczący dla utrzymania zdolności poznawczych.

Jod jako wsparcie dla metabolizmu energetycznego

Nazwy chemiczne hormonów tarczycy – trijodotyronina (T3) i tetrajodotyronina (T4, także: tyroksyna) – wskazują, że każdy z nich zawiera trzy lub cztery atomy jodu. Przy jego zmniejszonym spożyciu produkcja tych dwóch hormonów zwalnia.

Oba hormony pełnią ważną rolę w funkcjonowaniu metabolizmu energetycznego: dodają energii ciału oraz zapewniają prawidłową pracę umysłu. Niedobór jodu oznacza więc ciągłe zmęczenie i brak werwy, co jest typowym objawem niedoczynności tarczycy.

Rozwój i utrzymanie zdolności poznawczych

Hormony tarczycy T3 i T4 zawierające jod mają duże znaczenie dla rozwoju ośrodkowego układu nerwowego. Jest ono szczególnie istotne w fazie wzrostu, w której mózg i rdzeń kręgowy w pełni się rozwijają i łączą. U osób dorosłych praca tarczycy ma wpływ na sprawność fizyczną, m.in. pamięć i dobry refleks.

Jod w ciąży

Jod jest szczególnie ważny w okresie ciąży. W jej wczesnych stadiach niedobór tego pierwiastka może zwiększać ryzyko poronienia, a także utrudniać fizyczny i psychiczny rozwój płodu.

Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na jod?

Wysokość dziennego zapotrzebowania na jod zależy przede wszystkim od wieku. Warto zauważyć, że nie ma na nią wpływu płeć.

Przykładowe zapotrzebowanie na jod:

Niemowlęta do 4 miesięcy: 40 mikrogramów jodu / dzień

Niemowlęta w wieku 4–12 miesięcy: 80 mikrogramów jodu / dzień

Najmłodsze dzieci 1-4 lat: 100 mikrogramów jodu / dzień

Małe dzieci w wieku 4–7 lat: 120 mikrogramów jodu / dzień

Dzieci w wieku 7-10 lat: 140 mikrogramów jodu / dzień

Starsze dzieci w wieku 10–13 lat: 180 mikrogramów jodu / dzień

Młodzież od 13 lat i dorośli do 51 lat: 200 mikrogramów jodu / dzień

Dorośli powyżej 51 lat: 180 mikrogramów jodu / dzień

Kobiety w ciąży: 230 mikrogramów jodu / dzień

Karmienie piersią: 260 mikrogramów jodu / dzień

Czy jod może być magazynowany w organizmie?

Jod trafia do organizmu razem z przyjmowanymi pokarmami i, jeśli to konieczne, uzupełniany jest odpowiednimi suplementami diety. Ciało może magazynować jod jedynie w ilości 10-20 mg. W większości jest on przechowywany w tarczycy.

Magazynowana ilość jodu odpowiada mniej więcej 3-miesięcznemu zapasowi tego pierwiastka – każda nadwyżka jest wydalana. Aby uniknąć stanów niedoboru, należy regularnie uzupełniać zapasy jodu i zapewnić regularność dostaw tego pierwiastka w niewielkiej ilości.

Co powoduje niedobór jodu?

Kiedy pojawia się niedobór jodu, warto w pierwszej kolejności określić jego przyczynę. Wyrównanie poziomu jodu jest szczególnie istotne w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

Na ilość jodu w organizmie negatywny wpływ może mieć:

  • alergia pokarmowa lub dieta wegańska
  • spożywanie pokarmów hamujących przyswajanie jodu przez tarczycę
  • intensywny wysiłek fizyczny, uprawianie sportów wyczynowych
  • brak innych składników, które mają wpływ na przyswajalność jodu jak np. selen, żelazo, cynk.

Jak objawia się niedobór jodu?

Jeśli organizm nie jest wystarczająco zaopatrzony w niezbędne pierwiastki śladowe takie jak jod, często informuje o tym za pomocą objawów rozproszonych, które nie zawsze są poprawnie interpretowane. Niedobór jodu może objawiać się poprzez:

  • powiększenie tarczycy (tworzenie się wola)
  • zmęczenie
  • apatię
  • problemy z koncentracją
  • przybieranie na wadze.

Jeśli Twoje ciało otrzymuje zbyt mało jodu przez tygodnie i miesiące, prowadzi to do chorób wynikających z jego niedoboru, które głównie wpływają na pracę tarczycy. Szczególnie w fazie rozwoju – od zarodka po starsze dzieci i młodzież – niedobór jodu stanowi poważne zagrożenia dla zdrowia.

Niedobór jodu może prowadzić do powiększenia tarczycy. Powoduje to nie tylko pojawienie się nieestetycznego wola, ale także trudności w połykaniu i oddychaniu.

Jednocześnie występuje niedoczynność tarczycy. Zmniejszona produkcja hormonów powoduje zmęczenie, a także wykazuje negatywny wpływ na liczne funkcje organizmu. Długoterminowymi konsekwencjami niedoboru jodu są przede wszystkim zaburzenia płodności i spowolnienie bicia serca. Niedoczynność tarczycy przyczynia się także do przyrostu masy ciała i uporczywych problemów z przesuszającymi się włosami i skórą.

Szczególnie istotny jest jod w ciąży. Jego niedobór w tym stanie może mieć niebezpieczne konsekwencje. Pierwsze tygodnie ciąży to czas intensywnego rozwoju zarodka. Kobiety, które chcą mieć dzieci, powinny zadbać o odpowiednią podaż składników odżywczych i w wielu przypadkach sięgnąć po tabletki z jodem.

Istnieją specjalne preparaty z jodem dla kobiet w ciąży jak np.  Doppelher system kapsułki dla mam i kobiet w ciąży, niezbędne aby zapewnić najlepszą możliwą opiekę dla matki i dziecka. Niedobór jodu podczas ciąży może prowadzić do zaburzeń rozwoju psychicznego i fizycznego płodu, wad wrodzonych, poronienia  i/lub wrodzonej niedoczynności tarczycy u noworodków.

Niedobór jodu może również powodować zaburzenia rozwojowe u dzieci i młodzieży. Zmniejsza sprawność umysłową, opóźnia rozwój fizyczny i umysłowy oraz zwiększa ryzyko uszczerbku na zdrowiu i niepożądanych zmian. Możliwe konsekwencje długotrwałego niedoboru jodu obejmują niski wzrost, trudności w oddychaniu i wady słuchu.

Aby uniknąć tego ryzyka, po konsultacji z pediatrą można podać małe dawki łatwych do podzielenia tabletek jodu, takich jak na przykład Jodetten 100 Henning.

Jak rozpoznać niedobór jodu?

Badaniem diagnostycznym, które umożliwia dokonanie pomiaru ilości jodu w organizmie jest badanie moczu. To właśnie z nim wydalana z organizmu jest znaczna większość tego pierwiastka. Do badania wykorzystywana jest poranna dawka moczu lub zbiórka moczu pochodząca z ostatniej doby.

Jak zapobiegać niedoborowi? Tabletki z jodem

Wymaganą dzienną dawkę jodu pomagają uzupełnić odpowiednie suplementy diety. W sprzedaży dostępne są: preparaty z jodem do codziennego lub tygodniowego stosowania, a także suplementy diety dedykowane kobietom w ciąży.

  • Tabletki z jodem, takie jak Jodid-ratiopharm przyjmowane są z dużą ilością płynu po posiłku. Jedna tabletka zawiera 200 mikrogramów jodu. Zazwyczaj, dawka stosowana u osób dorosłych wynosi od ½ – 1 tabletki dziennie, w zależności od indywidualnego zapotrzebowania na jod. Podczas przyjmowania preparatu, podobnie jak wszystkich innych suplementów diety należy postępować zgodnie z instrukcjami na ulotce dołączonej do opakowania lub zaleceniami lekarza.
  • Preparatem bez dodatku laktozy jest na przykład Jodid Hexal. Tabletki można przyjmować codziennie, a także z łatwością dzielić dawkę na pół.
  • Jeśli szukasz preparatu z większą dawką jodu, który wystarczy przyjmować tylko raz w tygodniu sprawdź Jodetten Henning o zawartości 1530 μg w jednej tabletce. Preparat stosuje się po posiłku popijając szklanką wody, w razie potrzeby tabletkę można również rozpuścić w wodzie lub soku.
  • Dla dzieci najbardziej przystępną formą są kapsułki. Jeśli połykanie tabletek sprawia maluchowi trudności, kapsułki takie jak Dr. Wolz powinny okazać się skutecznym rozwiązaniem problemu. Można je otworzyć, a następnie wysypać zawartość do napoju lub wymieszać z innymi produktami spożywczymi. Każda kapsułka zawiera 150 µg jodu i 260 mg wapnia.
  • Specjalną kombinację składników, która wspiera funkcjonowanie tarczycy zawierają kapsułki Pure Encapsulations z jodem i tyrozyną (60 sztuk). Aminokwas L-tyrozyny dostarcza organizmowi dziecka surowca do produkcji hormonów tarczycy i innych substancji przekaźnikowych.
  • W leczeniu wola u noworodków, dzieci i młodzieży, oraz młodych dorosłych stosuje się Jodid Tabletki. Dostarczając dodatkowej dawki jodu, preparat wspomaga wytwarzanie hormonów tarczycy, a tym samym hamuje rozrost wola.

Preparaty z jodem i innymi składnikami odżywczymi

Dzięki połączonym preparatom możesz pokryć zapotrzebowanie na kilka minerałów jednocześnie, aby zapewnić równowagę składników odżywczych w swoim organizmie.

  • W celu wsparcia tarczycy, a jednocześnie przyspieszenia metabolizmu i tworzenia się krwi, dostępny jest jod Doppelherz + kwas foliowy + żelazo. Za pomocą tylko jednej tabletki dziennie dostarczasz swojemu ciału 100 µg jodu, 10 mg żelaza, 600 µg kwasu foliowego i 3 µg witaminy B12.
  • Kapsułki z jodem i wapniem Dr. Wolz to kolejny dobry sposób na utrzymanie zdrowia tarczycy i stabilnych kości. Składniki aktywne zawarte w preparacie pozyskiwane są bezpośrednio z morza, wodorostów i muszli ostryg.
  • Dzięki tabletkom Taxofit możesz wesprzeć zarówno metabolizm jak i pracę tarczycy. Preparat powoli uwalnia jod i selen w celu osiągnięcia optymalnego efektu.

Zwłaszcza kobiety, które chcą mieć dzieci, a także kobiety w ciąży i karmiące piersią, często szukają produktów łączonych z jodem, które pokrywają zwiększone zapotrzebowanie na składniki odżywcze w tym szczególnym czasie. Należą do nich przede wszystkim tabletki z kwasem foliowym i jodem, których stosowanie jest szczególnie zalecane w pierwszym trymestrze ciąży, a także w okresie starania się o dziecko. Preparat wspomaga wzrost tkanki matczynej i tworzenie się komórek zarodka. Tabletki i kapsułki Orthomol Natal oferują tę samą kombinację składników odżywczych oraz specjalnie przygotowany koktajl witaminowy. Ich działanie służy jako wsparcie dietetyczne dla kobiet pragnących dziecka, a także będących w ciąży lub w okresie laktacji.

Warto pamiętać, że w niektórych przypadkach nie należy przyjmować dodatkowego jodu w czasie ciąży i laktacji. Zapotrzebowanie na jod w ciąży należy monitorować, a w razie wątpliwości wykonać odpowiednie badania i skonsultować się z lekarzem. Jeśli szukasz suplementów diety, które uzupełnią niedobór witamin i składników odżywczych u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ale nie będą dostarczać jodu, tabletki Femibion ​​2 ciąża + laktacja będą właściwym wyborem. Preparat zawiera m.in. kwas foliowy i zrównoważoną kombinację witamin. Kolejnym suplementem wolnym od jodu jest Folio 1 forte. Te tabletki dostarczają kwas foliowy, witaminę D3 i witaminę B12.

Jod jako wszechstronne lekarstwo

Jod jest ważny nie tylko jako źródło składników odżywczych, ale odgrywa istotną rolę także w medycynie. Najbardziej znane jest zastosowanie jodu w leczeniu ran.

Podczas leczenia otwartych ran należy zwrócić szczególną uwagę na ich ochronę przed działaniem szkodliwych drobnoustrojów, które mogą doprowadzić do niebezpiecznych infekcji. W tej roli doskonale sprawdzają się roztwory jodu.

Preparaty z jodem na rany

Połączenia powidonu i jodu występujące w preparatach takich jak Mercuchrom używane są jako skuteczny i jednocześnie chroniący tkanki środek antyseptyczny do stosowania na skórę i błonę śluzową. Można ich używać w postaci nierozcieńczonej, bezpośrednio na skórę, aby bezpiecznie zdezynfekować ostre urazy lub oparzenia i przyspieszyć ich gojenie.

Maść jodowa pomaga przy uszkodzonej skórze

Jod może być stosowany nie tylko w postaci roztworu, ale także jako maść jodowa. Takie leczenie prowadzone jest zwłaszcza w przypadku wrzodów na skórze czy odleżyn.

Jeśli szukasz preparatu z jodem, który znajdzie zastosowanie w takim przypadku, zalecamy maść jodową PVP Lichtenstein, którą nakłada się na skórę raz lub kilka razy dziennie. Brązowy kolor – typowy dla preparatów jodowych, przekazuje istotne informacje: należy ponownie nałożyć krem, jeśli kolor jest całkowicie odbarwiony.

Kolejnym produktem, na który warto zwrócić uwagę jest maść z jodem PVP-jod Ratiopharm z 100 mg jodu na 1 g maści. Umożliwia leczenie wrzodów i niektórych bakteryjnych infekcji skóry bez obawy przed rozwojem szkodliwych zarazków.

Nadmierna podaż jodu

Nadmierna podaż jodu zdarza się rzadko, ale jest możliwa. Przy zrównoważonej diecie bardzo trudno jest dostarczyć organizmowi zbyt dużej ilości jodu. To samo dotyczy przyjmowania tabletek z jodem, jeśli przestrzegane są instrukcje dołączone do opakowania. Niemniej jednak należy uważać, aby nie przekraczać maksymalnej dziennej dawki 500 µg. Przedawkowanie jodu może skutkować wystąpieniem tak zwanego trądziku jodowego. Długotrwałe przedawkowanie powoduje również zaburzenia czynności tarczycy.

Zwróć uwagę na zbilansowaną dietę: źródła jodu

Zdrowa, zbilansowana dieta powinna regularnie dostarczać organizmowi produktów bogatych w jod. Zawierają go przede wszystkim ryby, ale nawet osoby, które ich nie jedzą, mogą zadbać o odpowiednią podaż jodu wybierając produkty mleczne i warzywa.

Ryby morskie i owoce morza to doskonałe źródła jodu, warto je umieścić w menu 1-2 razy w tygodniu:

  • Dorsz 110 mikrogramów jodu na 100 g
  • Śledź Bismarcka 91 mikrogramów jodu na 100 g
  • Makrela 49 mikrogramów jodu na 100 g

Jakie inne produkty spożywcze zawierają jod?

Jeśli nie lubisz ryb ani owoców morza, możesz pokryć codzienne zapotrzebowanie na jod mlekiem, produktami mlecznymi i jajami. Ilości różnią się w zależności od marki. Jednak w przypadku mleka ekologicznego są one niższe niż w przypadku tradycyjnych produktów mlecznych.

Ciemnozielone warzywa, takie jak brokuły, jarmuż, szpinak, grzyby, orzechy i zboża to kolejne źródła jodu. Powinny zatem regularnie gościć w codziennej diecie, szczególnie jeśli jesteś weganinem.

Jodowa sól kuchenna również jest ważnym źródłem jodu: w zależności od producenta i produktu zawiera ona od 15 do 25 mg jodu na kilogram soli. Odpowiada to 15 do 25 µg jodu na gram soli lub 125 mikrogramów na 1 łyżeczkę soli (5 gramów).

Jeśli nie jesteś w stanie zaopatrzyć organizmu w niezbędną do prawidłowego funkcjonowania ilość jodu, skorzystaj z pomocy w postaci suplementów diety.